ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ

       “ਭਾਗਵਾਨੇ, ਅੱਜ ਚਿੱਟੀ ਸ਼ਰਟ, ਲਾਲ ਟਾਈ ਤੇ ਗਰੇਅ ਰੰਗ ਦੀ ਪੈਂਟ ਪ੍ਰੈਸ ਕਰ ਦੇਈਂ।ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਏ ਮੈਨੂੰ।ਸੌ ਫੀਸਦੀ ਨਤੀਜੇ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਮੇਰਾ ਸਨਮਾਨ ਰੱਖਿਆ”।ਖੁਸ਼ੀ ‘ਚ ਲੁੱਡੀਆਂ ਪੌਂਦੇ ਮਾਸਟਰ ਪੀਟਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਸੀਬੋ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।ਵੈਸੇ ਨਸੀਬੋ ਮਜ਼ਾਕ ਮਜ਼ਾਕ ‘ਚ ਗੱਲ ਵੀ ਬੜੀ ਖ਼ਰੀ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਜਿਆਦਾ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੀਟਰ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ‘ਚ ਸਿੰਗ …

               ਸੱਥ ’ਚ ਬੈਠੇ ਇਕੱਠ ’ਚ ਅਜੋਕੀ ਗਾਇਕੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਖਦਸ਼ਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਾਈ, ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਗਾਣਿਆਂ ’ਚ ਬਹੁਤਾ ਗੰਦ-ਮੰਦ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ, ਕੀ ਮਜ਼ਾਲ ਹੈ ਬੰਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖ ਸਕੇ, ਐਨਾ ਨੰਗੇਜ਼ ਪਰੋਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਹੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂਅ, ਸਾਡੇ ਵੇਲੇ ਇੰਨੀ ਗਿਰੀ ਗੱਲ ਨੀ ਸੀ ਕਰਦਾ …

        ਗਿੱਧਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ।ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੰਦ ਕਥਾ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਛੱਪੜ ਕੰਢੇ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਜਿਹੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨੋਂ ਉਤਰੀਆਂ ਪਰੀਆਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਸਨ।ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿੱਧੋ ਤੇ ਸੇਮੋਂ ਨੂੰ ਭਿਣਕ ਪੈ ਗਈ।ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਪਾਸੋਂ ਨਾਚ ਸਿੱਖ ਲਿਆ।ਇਹਨਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ `ਤੇ ਗਿੱਧੋ ਤੋਂ ਗਿੱਧਾ ਤੇ ਸੇਮੋਂ ਤੋਂ ਸਿੰਮੀਂ ਨਾਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋ ਗਿਆ।        …

           ਐਕਟਰ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਰਿੰਦਰ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਜਨਵਰੀ 1948 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ `ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ 6 ਦਸੰਬਰ 1988 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ `ਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।ਪੰਮੀ ਵਰਿੰਦਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹੇ ਐਕਟਰ ਵਰਿੰਦਰ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ 3 ਬੱਚੇ ਛੱਡ ਗਏ ਸਨ।ਉਹ ਸਦਾ ਬਹਾਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਕਲਾਕਾਰ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਸਨ।ਵਰਿੰਦਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹਰ ਫ਼ਿਲਮ ਹੀ ਹਿੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਨਾਲ …

           ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਘਰ ਬਾਰ ਛੱਡ ਜਦੋਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਤਵ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਭਟਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸੱਚ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗੀ।ਉਹ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ।ਪਰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਓਹਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਿਲਹਿਰੀ ਨੇ ਮੁੜ ਬੁੱਧਤਵ ਦੀ ਖੋਜ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ।ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਆਪਣੀ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਝਰਨੇ ਵੱਲ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ …

              ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਮਾਂ ਜਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ 50 ਸਾਲ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ 22 ਸਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਪਰਦੇ `ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।ਜਿਸ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਚਹੇਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਬਣ ਗਈ।ਹਰਭਜਨ ਜੱਬਲ ਤੇ ਜਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਝਗੜਾਲੂ ਜੋੜੀ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ `ਚ ਵਸੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ, …

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ , ਦੇ ਫਟਣ ਲਈ, ਉਚ ਦਬਾਅ ਹੈ ਜਰੂਰੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਲਾਵੇ ਦਾ ਹੋਣਾ। ਜਿਦਾਂ, ਧੁੱਪ ਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ, ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਸੂਰਜ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲਈ, ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਅੱਗ।   ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਇੱਕ ਚੰਗਿਆੜੀ, ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ, ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਫਟਣ ਲਈ । ਫਿਰ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਫਟਣਗੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ ਚਸ਼ਮੇ, ਜੋ …

         ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਆਨ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਲਈ ਹੱਸ-ਹੱਸ ਕੇ ਜਾਨਾਂ ਵਾਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ‘ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ’ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਅੰਕਿਤ ਹੈ।ਆਪ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਵੱਲੋਂ ਢਾਹੇ ਗਏ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਕਹਿਰ ਨੂੰ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਸਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ‘ਸਿਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜਾਵੇ-ਮੇਰਾ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਨਾ ਜਾਵੇ’ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨਾ ਕੇ …

    ਪਾਣੀ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਵੱਲੋਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੀਮਤੀ ਤੇ ਨਾਯਾਬ ਤੋਹਫਾ ਹੈ।ਪਾਣੀ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਸਭ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਉਥੇ ਲਾਹੇਬੰਦ ਵੀ ਹੈ।ਗੱਲ ਕੀ ਪਾਣੀ ਸਾਡੇ ਲ਼ਈ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।ਜ਼ਰਾ ਸੋਚੋ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪਾਣੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਜਿਉਣਾ ਬੇਹਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋ ਸਭ ਕੁਝ ਖ਼ਤਮ ਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਾਡੀ ਜਿੰਦਗੀ …

ਮੈਂ ਡਾਇਰੀ ਦਾ ਪੰਨਾਂ ਉਹਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰੱਖ ਲਿਆ ਫ਼ਤਹਿਵੀਰ ਫ਼ਤਹਿਵੀਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ ਕਾਲੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਉਨੂੰ ਕੱਟ ਗਿਆ ਤੜਫ ਤੜਫ ਉਹਦੇ ਹੰਝੂ ਜਿਹੇ ਹਿਚਕੀਆਂ ਲੈਂਦਾ ਦਿਲ ਨੱਸ ਗਿਆ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤੇ ਤਾਂ ਜਾਨ ਜਿਹੇ ਉਹਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਲ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਰੋਣ ਹੀ ਲਾ ਤਾ ਫ਼ਤਹਿਵੀਰ ਨੇ ਬਸ ਤਰਸ ਦਿਲ ਨੂੰ ਤਰਸ ਰਿਹਾ ਜਰੂਰਤ ਤੋਂ …